http://hdl.handle.net/123456789/4 2026-07-05T14:02:57Z 2026-07-05T14:02:57Z Н.О. Тусипов, Г.Б. Абдилова Б.Б. Кабулов, А.Л. Касенов Г.Н. Конарбаева http://hdl.handle.net/123456789/2683 2026-04-30T05:30:39Z 2025-01-01T00:00:00Z

Жалғансұйылу қабатымен кептіргіш қондырғысының Инженерлік есептеу әдістемесін әзірлеу Н.О. Тусипов, Г.Б. Абдилова; Б.Б. Кабулов, А.Л. Касенов; Г.Н. Конарбаева Тамақ өнімдерін кептіру процесі тамақ өнеркәсібіндегі энергияны көп қажет ететін және технологиялық тұрғыдан күрделі операциялардың бірі болып табылады, оған өнімнің сапасын сақтау және оның сақтау мерзімі тікелей байланысты. Дәстүрлі кептіру әдістері көбінесе қоректік заттардың жоғалуымен және органолептикалық қасиеттердің деградациясымен бірге жүреді, бұл тиімдірек технологиялық шешімдерді әзірлеуді қажет етеді. Қарқынды жылу және массаалмасуды қамтамасыз ететін, шикізаттың жылу зақымдануын азайтатын және жоғары сапалы өнім алуға ықпал ететін жалғансұйылу қабаты бар кептіргіштерді пайдалану перспективалы бағыт болып саналады. Жұмыста полидисперсті материалдарға арналған жалғансұйылу қабаты бар кептіргіштің инженерлік есептеу әдістемесі келтірілген. Әдістемеге кептіру агентінің қозғалу жылдамдығын анықтауға, қондырғының гидравликалық кедергісін есептеуге, сондай-ақ қопсытқыштардың жетек қуатын анықтауға арналған тәуелділіктер кіреді.Ұсынылған есептік тәсілдерді іске асыру айналмалы көлденең біліктердегі қопсытқыштары бар кептіргіштің құралмасын жасауға мүмкіндік берді. Бұндай жинастыру өнім кесектерінің пайда болуына жол бермейді, бөлшектердің біркелкі таралуына ықпал етеді және сонымен бірге айтарлықтай гидравликалық кедергі тудырмайды. Алынған нәтижелер әзірленген әдістеме мен құрылмалық шешімдерді қолдану процестің экономикалық тиімділігін арттыруды, регидратацияланатын өнімдердің сапасын жақсартуды және тамақ өнеркәсібінде жалғансұйылу қабаты бар кептіргіштерді практикалық пайдалану мүмкіндіктерін кеңейтуді қамтамасыз ететінін көрсетеді.; Процесс сушки пищевых продуктов является одной из наиболее энергоёмких и технологически сложных операций в пищевой промышленности, от которой напрямую зависят сохранение качества продукции и её срок хранения. Традиционные методы сушки часто сопровождаются потерей питательных веществ и деградацией органолептических свойств, что требует разработки более эффективных технологических решений. Перспективным направлением считается использование сушилок с псевдоожиженным слоем, которые обеспечивают интенсивный тепло- и массообмен, снижают тепловые повреждения сырья и способствуют получению продукта высокого качества. В работе представлена методика инженерного расчёта сушилки псевдоожиженного слоя для полидисперсных материалов. В методику включены зависимости для определения скорости движения сушильного агента, расчёта гидравлического сопротивления установки, а также мощности привода ворошителей. Реализация предложенных расчётных подходов позволила разработать конструкцию сушилки с вращающимися горизонтальными валами с ворошителями. Такая компоновка предотвращает образование комков продукта, способствует равномерному распределению частиц и одновременно не создаёт значительного гидравлического сопротивления. Полученные результаты демонстрируют, что применение разработанной методики и конструктивных решений обеспечивает повышение экономической эффективности процесса, улучшение качества регидратируемых продуктов и расширение возможностей практического использования сушилок с псевдоожиженным слоем в пищевой промышленности.; The food drying process is one of the most energy-intensive and technologically complex operations in the food industry, which directly affects the preservation of product quality and shelf life. Traditional drying methods are often accompanied by loss of nutrients and degradation of organoleptic properties, which requires the development of more efficient technological solutions. The use of fluidized bed dryers, which provide intensive heat and mass transfer, reduce thermal damage to raw materials and contribute to the production of high-quality products, is considered a promising area. The paper presents a technique for engineering calculation of a fluidized bed dryer for polydisperse materials. The methodology includes dependencies for determining the speed of movement of the drying agent, calculating the hydraulic resistance of the installation, as well as the drive power of the agitators. The implementation of the proposed computational approaches made it possible to develop a dryer design with rotating horizontal shafts with agitators. This arrangement prevents the formation of product lumps, promotes uniform particle distribution, and at the same time does not create significant hydraulic resistance. The results obtained demonstrate that the application of the developed methodology and design solutions ensures an increase in the economic efficiency of the process, an improvement in the quality of rehydrated products, and an expansion of the practical use of fluidized bed dryers in the food industry.

2025-01-01T00:00:00Z Цой, А.П. Грановский, А.С. Джамашева, Р.А. http://hdl.handle.net/123456789/2296 2021-11-26T05:23:09Z 2021-03-01T00:00:00Z

Методика определения основных характеристик холодильной системы с отводом теплоты конденсации за счет радиационного охлаждения Цой, А.П.; Грановский, А.С.; Джамашева, Р.А. С целью снижения давления конденсации хладагента в летнее время, предложена холодильная система для камеры хранения фруктов, в которой в наиболее жаркие периоды теплота конденсации отводится к теплоносителю, который был в ночное время предварительно охлажден за счет радиационного охлаждения. Разработана методика для определения основных характеристик элементов предлагаемой системы и расчета её суточного энергопотребления. Проведенный расчет показывает, что предложенная система при номинальной холодопроизводительности 10 кВт, при использовании хладагента R404a, позволяет в условиях климата города Шымкент снизить температуру конден-сации до +32,9°C и суточное энергопотребление на 6,5% по сравнению с обыкновенной парокомпрес-сионной холодильной машиной.; Жаздың ең ыстық кезеңдерінде суытуагентінің конденсация қысымын төмендету үшін, жемістерді сақтау камерасы бар салқындату жүйесі ұсынылған,ол ыстық кезеңде алдын ала түнде радиациялық салқындату көмегімен салқындатылған конденсация жылуын жылутасығышқа бұрады,конденсация жылуы жылутасығышқа жіберіледі.Жүйенің элементтерінің негізгі сипаттама-ларын анықтау әдісі және оның тәуліктік энерготұтыну есебі ұсынылған. Жүргізілген есептеу R404a суытуагентін пайдалану кезінде, номиналды суық өнімділігі 10 кВт болған кезде, ұсынылған жүйе Шымкент қаласының климаты жағдайында қарапайым бу компрессиялық тоңазытқыш машинасы-мен салыстырғанда тәуліктік энергия тұтынуды 6,5%-ға төмендетуге мүмкіндік беретінін ,конден-сация температурасын +32,9°С-қа төмендететінін көрсетті; To reduce the condensation pressure of the refrigerant in the summer, refrigeration system has been developed, in which, during periods of high air temperature, the heat of condensation is removed to the coolant, which was pre-cooled at night due to radiative cooling. A methodology has been developed for determining the main characteristics of the elements of the proposed system and calculating its daily energy consumption. The calculation shows that the proposed system with a nominal refrigerating capacity of 10 kW, using the R404a refrigerant, allows in the climate of the city of Shymkent to reduce the condensation temperature to +32.9°C, and daily energy consumption by 6.5% compared to an ordinary vapor compression refrigeration machine.

2021-03-01T00:00:00Z Джаманбаев, М.А. Мусабаев, Е.Қ. http://hdl.handle.net/123456789/2281 2021-06-23T04:00:27Z 2021-01-01T00:00:00Z

«Жанармай – қазандықтағы бу қысымы» каналы бойынша бу өндіру қазандығының беріліс функциясы Джаманбаев, М.А.; Мусабаев, Е.Қ. Мақалада бу өндіру қазандығындағы бу қысымы мен қазандыққа берелетін жанармай мөлшерінің араларындағы аналитикалық тәуелділік (математикалық модель) алынған. Математикалық модель «жанармай – қазандықтағы бу қысымы» каналы бойынша тәжрибелік жолмен алынған сипаттамаға сүйене отырып анықталған. Тәжрибелік сипаттама өз кезегінде М.П. Симою және Е.П. Стефани тәсілі арқылы өңделеді. Бу қазандығындағы будың өзгеру динамикасы Matlab (Simulink) модельдеу ортасында модельденген. Мақалада келтірілген нәтижелер бу өндірудегі бу қысымын тұрақтандыру жүйесін құруда қолданыс табады. Дәлірек айтсақ, автоматты реттеуіштің орнықтылық аймағын тұрғызуда, сол сияқты, технологиялық процесстерге қойылатын талаптарды қанағаттандыратындай реттеуіштің баптау параметрлерінің оптималдық мәндерін есептеуде пайдаланады.; В статье получена аналитическая зависимость (математическая модель) между давлением пара на выходе парового котла и топлива, подаваемого в котел. Математическая модель определена на основе характеристик, полученных экспериментально по каналу «топливо - давление пара в котле». Обработка экспериментальных данных осуществлена методом М.П. Симою и Е.П. Стефани. Динамика изменения давления пара в паровом котле моделируется в среде моделирования Matlab (Simulink). Полученная модель будет использована при разработке автоматической системы регулирования процесса парообразования. В частности, при установлени и области устойчивой работы регулятора, при выборе оптимальных значений параметров настройки регулятора, удовлетворяющих заданные показатели качества технологических процессов.; The article provides an analytical relationship (mathematical model) between the steam pressure at the exit of the steam boiler and the fuel supplied to the boiler. The mathematical model was determined on the basis of the characteristics obtained experimentally through the channel "fuel - steam pressure in the boiler". The experimental data were processed by the method of M.P. Simo and E.P. Stephanie. The dynamics of the change in steam pressure in a steam boiler is simulated in the Matlab (Simulink) simulation environment. The resulting model will be used to develop an automatic control system for the vaporization process. In particular, when establishing the region of stable operation of the regulator, when choosing the optimal values of the tuning parameters of the regulator that satisfy the given quality indicators of technological processes.

2021-01-01T00:00:00Z Djamanbayev, M.A. Karataeva, J.E. Dzhumabekova, Z.A. http://hdl.handle.net/123456789/2231 2020-11-04T05:28:08Z 2020-01-01T00:00:00Z

Auto-oscillations of wires of high-voltage power lines (anchor span) Djamanbayev, M.A.; Karataeva, J.E.; Dzhumabekova, Z.A. Dangerous rapprochement or whipping of wires in flight can be caused by dancing the wires. There fore, the distance between the wires and cables should be selected taking into account the expected intensities of the dancing wires. The purpose of this article is to determine the possible intense dancing of the split phase wires based on the self-oscillatory regime of the icy wires of the split phase at the anchor span. Investigations of the self-oscillating process were carried out by the Van Der Pol method. The research results can be used in the design of high-voltage power lines, studies of the phenomena of dancing and in the development of measures to protect lines from dancing wires.; Сымдардың қауіпті жақындасуы немесе аралықтағы сымдардың бұралуы олардың билеуіне әкеледі. Сондықтан, сымның өзара қашықтығын және де сымдар мен тростар арасындағы қашықтықты, билейтін сымдардың қарқындылығын ескере отырып таңдау керек. Осы мақаланың мақсаты – автотербелістік режим негізіндегі тарамдалған фазасымдарының анкерлік өткінде мүмкін болатын қарқынды билеуін анықтау болып табылады. Автотербелістік процесті зерттеу Ван – Дер - Пол әдісімен жүргізілді. Зерттеу нәтижелері жоғары вольтты электр желілерін жобалауда, сымдардың билеу құбылыстарын зерттеуде, және де желілерді сымдардың билеуінен қорғауға арналған шараларды жасауда қолдануға болады.; Опасные сближения или схлестывания проводов в пролете могут быть вызваны пляской проводов. Поэтому, расстояния между проводами, а также между проводами и тросами должны выбираться с учетом предполагаемой интенсивности пляски проводов. Цель настоящей статьи - на основе автоколебательного режима обледенелых проводов расщепленной фазы на анкерном пролете определение возможной интенсивной пляски проводов расщепленной фазы. Исследования автоколебательного процесса осуществлялись методом Ван-Дер-Поля. Результаты исследований могут быть использованы при проектировании высоковольтных линий электропередач, исследований явлений пляски и при разработке мероприятий по защите линий от пляски проводов.

2020-01-01T00:00:00Z