http://hdl.handle.net/123456789/13 2026-10-17T00:02:28Z http://hdl.handle.net/123456789/2765 Тігін өндірісі бұйымдарына арналған құйылмалы металлды элементтерді жасау әдістерін зерттеу Қ.Е. Тілеумбек, З.Д. Молдагажиева Тігін өндірісінде фурнитура таңдауы бұйымның сапасына тікелей әсер етеді, бірақ қай материал қай жағдайда тиімді екені өндірісте көбінесе тәжірибе арқылы ғана анықталады. Осы жұмыста құйылмалы металл фурнитурасының дайындалу технологиялары мен киімдегі қолданысы қарастырылды. Болат, жез, титан, мырыш және қола механикалық беріктік, салмақ және коррозияға төзімділік бойынша өзара салыстырылды. Әрқайсысының тігін өндірісіндегі қолайлы және қолайсыз жақтары жеке сараланды: мысалы, жез өңдеуге жеңіл және арзан болса, титан жеңілдігі мен беріктігін ұштастырып, гипоаллергенді қасиетімен ерекшеленеді. Өндіріс кезеңдері: қалыпқа құю, механикалық өңдеу, штамптау, эмальдау, электролиздік қаптама және жылтырату өндірістік жабдықпен орындалу тұрғысынан талданды, қолданылған техника кестеде топтастырылды. Металды матаға бекіту кезінде туындайтын нақты мәселелер талшық зақымдануы, салмақ теңгерімінің бұзылуы, беттік ақаулар, қауіпсіздік талаптарына сәйкессіздік өндірістік мысалдар арқылы айқындалды. Никель мен алтын тұнбасына негізделген гальваникалық қаптаудың тотығуға қарсы тиімділігі зерттеу барысында анықталды. Ұнтақты бояу гальваникамен салыстырылып, механикалық беріктік пен түс алуандығы жағынан артықшылықтары байқалды, бірақ жұқа қаптамаларда соққыдан жарылу тіркелді. Фурнитура таңдауда матаның түрін, бұйымның тағайындалу мақсатын және өзіндік құнды да ескеру қажет екені жұмыс барысында айқын болды. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/2763 Методологический подход к проектированию гидрокостюма на основе формирования классификации водных видов спорта З.У. Зуфарова, З.А. Мамаханова; С.Ш. Ташпулатов; Z.U. Zufarova, Z.А. Mamahanova; S.SH. Tashpulatov Статья посвящена разработке методологических подходов к проектирванию гидрокостюма на основе формирования классификации водных видов спорта. Целью настоящих исследований является создание инновационных видов серии адаптированных гидрокостюмов по специфике водных видов спорта, повышая надежность и защитные свойства, улучшая комфорт и производительность. Предметом исследования выступает система «человек – гидрокостюм – водная среда», где особое место уделяется защите человека от воздействия внешних факторов путем формирования рациональных вариантов компонентов гидрокостюма с учетом эргономики и динамического соответствия изделия. В статье предложена систематизированная классификация водных видов спорта с учетом характера водной среды, степени её контролируемости, температурных параметров и требований к защитной экипировке. Разработана модель сопряжения типа спортивной дисциплины и характеристик гидрокостюмов (толщина неопрена, конструкция, условия обязательности применения). Особое внимание уделено водному виду спорта «слалома» как видам спорта с максимальной гидродинамической вариативностью и повышенными требованиями к термозащите. Обоснована зависимость выбора экипировки от температурных диапазонов, скорости течения и ветровых условий. Представленная классификация может быть использована при разработке новых видов гидрокостюма с повышенными защитными свойствами, а также при подготовке спортсменов, разработке нормативных требований и совершенствовании материально-технического обеспечения тренировочного процесса. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/2760 Интеграция текстильного и швейного проектирования при совместной цифровой разработке раппорта ткани и конструкции швейных изделий С.Ш. Ташпулатов, Е.В. Лунина; М.А. Назарова, З.У. Зуфарова; S.SH. Tashpulatov, E.V. Lunina; M.A. Nazarova, Z.U. Zufarova Статья посвящена методологическим основам интеграции текстильного и швейного производств в условиях эколого‐цифровой трансформации лёгкой промышленности. Предметом исследования выступает система «текстильный материал – швейное изделие», тема – согласованное проектирование структуры ткани, раппортного орнамента и конструкции одежды, цель – обоснование подходов к созданию единой цифровой среды для проектирования изделий, ориентированных на ресурсосбережение и персонализацию. Актуальность обусловлена стратегическими задачами развития текстильной отрасли Узбекистана и глобальным трендом на цифровизацию и устойчивое производство. Методология основывается на системном подходе, теории информационного моделирования, композиции орнамента, а также анализе отечественных и зарубежных исследований по цифровому проектированию тканей и одежды. Получены результаты по сопоставлению конфигурации деталей одежды с базовыми геометрическими фигурами, формализованы факторы согласования раппорта и конструкции, сформулированы требования к развитию САПР одежды. Результаты, изложенные в статье, могут быть использованы при разработке интегрированных CAD‐решений для проектирования изделий из тканей со сложными раппортами, прежде всего жаккардовых, а также в образовательных программах по дизайну и конструировании одежды. В статье обоснован вывод, что переход к согласованному цифровому проектированию структуры ткани, орнамента и конструкции изделия является ключевым условием ресурсосберегающего, инновационного развития текстильной и швейной отрасли. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/2756 Тігін машинасын циклограммасы мен микрокамераларды қолданып диагностикалау Ж. Усенбеков, Р. Мырзатай; ZH. Usenbekov, R. Myrzatai; Ж. Усенбеков, Р. Мырзатай Бұл ғылыми жұмыста түзу тігісті қайықты тігін машинасының негізгі жұмыс механизмдерінің фазалық өзара байланысын диагностикалау мәселелері қарастырылады. Зерттеу TYPICAL GC6150 тігін машинасы мысалында жүргізілген. Қазіргі жеңіл өнеркәсіп саласында тігін жабдықтары жоғары жылдамдықта және үздіксіз жұмыс істейтіндіктен, иненің, қайықтың, жіптартқыштың және материалды жылжыту механизмінің қозғалыстарының дәл фазалық сәйкестігі тігіс сапасы мен жабдықтың сенімділігін қамтамасыз етудің негізгі шарты болып табылады. Фазалық арақатынастардың бұзылуы тігістердің өткізіліп алынуына, жіптің үзілуіне, тігін операцияларының тұрақсыз орындалуына және механизмдердің жедел тозуына әкеледі. Жұмыста микрокамералар мен жұмыс циклі циклограммаларын бірлесіп қолдануға негізделген диагностикалау әдісі ұсынылған. Микрокамералар тігін машинасын толық бөлшектемей-ақ, қол жеткізуі қиын аймақтарда өтетін жылдам үрдістерді нақты уақыт режимінде және баяу түсіру арқылы бақылауға мүмкіндік береді. Алынған бейнематериалдар негізінде диагностикалық оқиғалардың фазалық және уақыттық параметрлері анықталып, эксперименттік циклограммалар құрылады. Ұсынылған әдіс ақауларды ерте кезеңде анықтауға, жабдықты реттеу мен жөндеу уақытын қысқартуға және өндірістік тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді. Жұмыстың практикалық маңыздылығы әзірленген әдісті тігін жабдығына техникалық қызмет көрсету жүйесінде, сондай-ақ жеңіл өнеркәсіптің оқу-ғылыми зертханаларында қолдану мүмкіндігімен айқындалады. 2026-01-01T00:00:00Z