http://hdl.handle.net/123456789/4 2026-04-21T00:49:10Z http://hdl.handle.net/123456789/2296 Title: Методика определения основных характеристик холодильной системы с отводом теплоты конденсации за счет радиационного охлаждения Authors: Цой, А.П.; Грановский, А.С.; Джамашева, Р.А. Abstract: С целью снижения давления конденсации хладагента в летнее время, предложена холодильная система для камеры хранения фруктов, в которой в наиболее жаркие периоды теплота конденсации отводится к теплоносителю, который был в ночное время предварительно охлажден за счет радиационного охлаждения. Разработана методика для определения основных характеристик элементов предлагаемой системы и расчета её суточного энергопотребления. Проведенный расчет показывает, что предложенная система при номинальной холодопроизводительности 10 кВт, при использовании хладагента R404a, позволяет в условиях климата города Шымкент снизить температуру конден-сации до +32,9°C и суточное энергопотребление на 6,5% по сравнению с обыкновенной парокомпрес-сионной холодильной машиной.; Жаздың ең ыстық кезеңдерінде суытуагентінің конденсация қысымын төмендету үшін, жемістерді сақтау камерасы бар салқындату жүйесі ұсынылған,ол ыстық кезеңде алдын ала түнде радиациялық салқындату көмегімен салқындатылған конденсация жылуын жылутасығышқа бұрады,конденсация жылуы жылутасығышқа жіберіледі.Жүйенің элементтерінің негізгі сипаттама-ларын анықтау әдісі және оның тәуліктік энерготұтыну есебі ұсынылған. Жүргізілген есептеу R404a суытуагентін пайдалану кезінде, номиналды суық өнімділігі 10 кВт болған кезде, ұсынылған жүйе Шымкент қаласының климаты жағдайында қарапайым бу компрессиялық тоңазытқыш машинасы-мен салыстырғанда тәуліктік энергия тұтынуды 6,5%-ға төмендетуге мүмкіндік беретінін ,конден-сация температурасын +32,9°С-қа төмендететінін көрсетті; To reduce the condensation pressure of the refrigerant in the summer, refrigeration system has been developed, in which, during periods of high air temperature, the heat of condensation is removed to the coolant, which was pre-cooled at night due to radiative cooling. A methodology has been developed for determining the main characteristics of the elements of the proposed system and calculating its daily energy consumption. The calculation shows that the proposed system with a nominal refrigerating capacity of 10 kW, using the R404a refrigerant, allows in the climate of the city of Shymkent to reduce the condensation temperature to +32.9°C, and daily energy consumption by 6.5% compared to an ordinary vapor compression refrigeration machine. 2021-03-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/2281 Title: «Жанармай – қазандықтағы бу қысымы» каналы бойынша бу өндіру қазандығының беріліс функциясы Authors: Джаманбаев, М.А.; Мусабаев, Е.Қ. Abstract: Мақалада бу өндіру қазандығындағы бу қысымы мен қазандыққа берелетін жанармай мөлшерінің араларындағы аналитикалық тәуелділік (математикалық модель) алынған. Математикалық модель «жанармай – қазандықтағы бу қысымы» каналы бойынша тәжрибелік жолмен алынған сипаттамаға сүйене отырып анықталған. Тәжрибелік сипаттама өз кезегінде М.П. Симою және Е.П. Стефани тәсілі арқылы өңделеді. Бу қазандығындағы будың өзгеру динамикасы Matlab (Simulink) модельдеу ортасында модельденген. Мақалада келтірілген нәтижелер бу өндірудегі бу қысымын тұрақтандыру жүйесін құруда қолданыс табады. Дәлірек айтсақ, автоматты реттеуіштің орнықтылық аймағын тұрғызуда, сол сияқты, технологиялық процесстерге қойылатын талаптарды қанағаттандыратындай реттеуіштің баптау параметрлерінің оптималдық мәндерін есептеуде пайдаланады.; В статье получена аналитическая зависимость (математическая модель) между давлением пара на выходе парового котла и топлива, подаваемого в котел. Математическая модель определена на основе характеристик, полученных экспериментально по каналу «топливо - давление пара в котле». Обработка экспериментальных данных осуществлена методом М.П. Симою и Е.П. Стефани. Динамика изменения давления пара в паровом котле моделируется в среде моделирования Matlab (Simulink). Полученная модель будет использована при разработке автоматической системы регулирования процесса парообразования. В частности, при установлени и области устойчивой работы регулятора, при выборе оптимальных значений параметров настройки регулятора, удовлетворяющих заданные показатели качества технологических процессов.; The article provides an analytical relationship (mathematical model) between the steam pressure at the exit of the steam boiler and the fuel supplied to the boiler. The mathematical model was determined on the basis of the characteristics obtained experimentally through the channel "fuel - steam pressure in the boiler". The experimental data were processed by the method of M.P. Simo and E.P. Stephanie. The dynamics of the change in steam pressure in a steam boiler is simulated in the Matlab (Simulink) simulation environment. The resulting model will be used to develop an automatic control system for the vaporization process. In particular, when establishing the region of stable operation of the regulator, when choosing the optimal values of the tuning parameters of the regulator that satisfy the given quality indicators of technological processes. 2021-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/2231 Title: Auto-oscillations of wires of high-voltage power lines (anchor span) Authors: Djamanbayev, M.A.; Karataeva, J.E.; Dzhumabekova, Z.A. Abstract: Dangerous rapprochement or whipping of wires in flight can be caused by dancing the wires. There fore, the distance between the wires and cables should be selected taking into account the expected intensities of the dancing wires. The purpose of this article is to determine the possible intense dancing of the split phase wires based on the self-oscillatory regime of the icy wires of the split phase at the anchor span. Investigations of the self-oscillating process were carried out by the Van Der Pol method. The research results can be used in the design of high-voltage power lines, studies of the phenomena of dancing and in the development of measures to protect lines from dancing wires.; Сымдардың қауіпті жақындасуы немесе аралықтағы сымдардың бұралуы олардың билеуіне әкеледі. Сондықтан, сымның өзара қашықтығын және де сымдар мен тростар арасындағы қашықтықты, билейтін сымдардың қарқындылығын ескере отырып таңдау керек. Осы мақаланың мақсаты – автотербелістік режим негізіндегі тарамдалған фазасымдарының анкерлік өткінде мүмкін болатын қарқынды билеуін анықтау болып табылады. Автотербелістік процесті зерттеу Ван – Дер - Пол әдісімен жүргізілді. Зерттеу нәтижелері жоғары вольтты электр желілерін жобалауда, сымдардың билеу құбылыстарын зерттеуде, және де желілерді сымдардың билеуінен қорғауға арналған шараларды жасауда қолдануға болады.; Опасные сближения или схлестывания проводов в пролете могут быть вызваны пляской проводов. Поэтому, расстояния между проводами, а также между проводами и тросами должны выбираться с учетом предполагаемой интенсивности пляски проводов. Цель настоящей статьи - на основе автоколебательного режима обледенелых проводов расщепленной фазы на анкерном пролете определение возможной интенсивной пляски проводов расщепленной фазы. Исследования автоколебательного процесса осуществлялись методом Ван-Дер-Поля. Результаты исследований могут быть использованы при проектировании высоковольтных линий электропередач, исследований явлений пляски и при разработке мероприятий по защите линий от пляски проводов. 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/2228 Title: Thermal deformation, complex bending and stretching of lithospheric plate in tectonic force field Authors: Baimukhametov, A.A.; Kultasov, A.A.; Abdimanapova, P.B.; Mazhit, ZH.B. Abstract: Plate tectonics implies the rigidity of near-surface Earth rocks and their elastic behavior at geological scales of time. The plates are subjected to tectonic and thermogradient forces resulting in their bending, stretching and thermal deformation. The article considers the new setting of the problem of complex bending and stretching of the axisymmetric lithospheric plate of variable thickness caused by both force effects and uneven heating. The mathematically considered problem is reduced to a differential equation with variable coefficients, the analytical solution of which was first possible to obtain by the method of partial sampling.; Геологиялық уақыт масштабында Жер бетіне жақын жыныстарының қаттылығын және олардың серпімді қасиетін плиталар тектоника білдіреді. Тектоникалық және термоградиент күштердің әсерінен плиталардың иілу, созылуға және жылу деформациясы қабілеттігі артады. Мақалада күш әсерінен, сондай-ақ біркелкі емес қыздырудан күрделі иілу және созылу қалыңдығы айнымалы осьсимметриялық литосфера плитасына жаңа міндеттер қою қарастырылған. Қарастырылып отырған есеп математикалық түрде айнымалы коэффициенттік дифференциалдық теңдеуге әкеледі, оның аналитикалық шешімі алғашқы рет ішінара дискреттеу әдісімен табылды.; Тектоника плит подразумевает жесткость приповерхностных пород Земли и их упругое поведение в геологических масштабах времени. Плиты испытывают воздействие тектонических и термоградиентных сил, приводящее к их изгибу, растяжению и тепловой деформации. В статье рассмотрена новая постановка задачи о сложном изгибе и растяжении осесимметричной литосферной плиты переменной толщины, обусловленном как силовыми воздействиями, так и неравномерным нагревом. Математически рассматриваемая задача сводится к дифференциальному уравнению с переменными коэффициентами, аналитическое решение которой впервые удалось получить методом частичной дискретизации. 2020-01-01T00:00:00Z