Функционалдық мақсаттағы тамақ өнімдерін өндіруде солтүстік қазақстан өсімдіктерін қолдану перспективалары

Abstract

Мақалада Солтүстік Қазақстанның жабайы шикізатының түйежоңышқа, шәйқурай және портулак) физика-химиялық құрамын, антиоксиданттық белсенділігін, витаминді-минералды құрамын зерттеу нәтижелері келтірілген. Бұл өсімдік шикізатында биоактивті қосылыстардың - полифенолдардың, дәрумендер мен минералдардың едәуір мөлшері бар екендігі анықталды. Полифенолдар, β-каротин антиоксидантты, иммунитетті тоқтататын қасиеттерге ие. Сондай-ақ, мақалада химиялық құрамды, оның ішінде қайталама метаболиттердің құрамын, бастапқы өсімдік шикізатының сапасы мен қауіпсіздігін бағалау нәтижелері келтірілген. Мақалада түйежоңышқа, шәйқурай және портулактың жер үсті бөліктерінің биологиялық белсенділігін зерттеу нәтижелері бар, биологиялық белсенділіктің кең спектрі бар қайталама метаболиттерді алу үшін таңдалған өсімдік шикізатын пайдалану перспективалары анықталған. Бұл зерттеулер тамақ өнеркәсібінде жергілікті өсімдіктерді пайдаланудың жаңа мүмкіндіктерін ашады. Осы өсімдіктерді адам денсаулығын жақсарту үшін табиғи антиоксиданттар мен диеталық қоспалардың көзі ретінде қолданудың орындылығы негізделген. Сондайақ, бұл өсімдіктерді организмнің жалпы жағдайын жақсарту үшін тағамдық қоспалар мен функционалды өнімдердің формулаларына біріктіру мүмкіндіктері қарастырылады. Солтүстік Қазақстан өсімдіктерінің биологиялық белсенді заттарын тамақ өнеркәсібінде қолдану өңірді дамыту және функционалдық қоректендіру ассортиментін кеңейту үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.

В статье приведены результаты исследования физико-химического состава, антиоксидантной активности, витаминно-минерального состава дикорастущего сырья Северного Казахстана (донник, зверобой и портулак). Установлено, что данное растительное сырье содержит значительное количество биоактивных соединений - полифенолов, витаминов и минеральных веществ. Полифенолы, β-каротин обладают антиоксидантными, иммунно-востановливающими свойствами. Также в статье приведены результаты оценки химического состава, в том числе содержания вторичных метаболитов, показателей качества и безопасности исходного растительного сырья. Статья содержит результаты изучения биологической активности надземных частей донника, зверобоя и портулака Установлены перспективы использования выбранного растительного сырья для извлечения вторичных метаболитов с широким спектром биологической активности. Эти исследования открывают новые возможности для использования местных растений в пищевой промышленности. Обоснована целесообразность применения данных растений в качестве источников натуральных антиоксидантов и биологически активных добавок для улучшения здоровья человека. Также рассмотрены возможности интеграции данных растений в рецептуры пищевых добавок и функциональных продуктов для улучшения общего состояния организма. Применение биологически активных веществ растений Северного Казахстана в пищевой промышленности открывает новые возможности для развития региона и расширения ассортимента функционального питания.

The article presents the results of a study of the physico-chemical composition, antioxidant activity, vitamin and mineral composition of wild raw materials of Northern Kazakhstan (sweet clover, St. John's wort and purslane). It has been established that this vegetable raw material contains a significant amount of bioactive compounds - polyphenols, vitamins and minerals. Polyphenols, β-carotene have antioxidant, immune-restoring properties. The article also presents the results of an assessment of the chemical composition, including the content of secondary metabolites, quality and safety indicators of the initial plant raw materials. The article contains the results of studying the biological activity of the aboveground parts of sweet clover, St. John's wort and purslane, and the prospects for using the selected plant raw materials for the extraction of secondary metabolites with a wide range of biological activity are established. These studies open up new opportunities for the use of native plants in the food industry. The expediency of using these plants as sources of natural antioxidants and biologically active additives to improve human health is substantiated. The possibilities of integrating these plants into formulations of food additives and functional products to improve the overall condition of the body are also considered. The use of biologically active substances of plants of Northern Kazakhstan in the food industry opens up new opportunities for the development of the region and the expansion of the range of functional nutrition.