Ecological dyeing of wool materials: the possibilities of natural coloring agents

Abstract

The article presents the results of a study on the development of dyeing technology for wool materials using natural dyes. Increasing the ecological and functional value of textile materials is achieved through the use of natural pigments of plant origin and effective auxiliary substances that contribute to the strong fixation of the dye on the fiber. Modern approaches to the intensification of dyeing processes, including physicochemical methods, allowing to ensure a high degree of uniformity of staining, color resistance to external influences and preservation of physical and mechanical properties of wool fabrics, are considered. Optimization of the dyeing parameters of the concentration of dyes and modifiers, temperature and time processing, and acidity of the medium was carried out. The qualitative characteristics of the painted samples were studied, including the intensity and durability of the color, the uniformity of the dye, as well as the effect on the tactile properties of the material. The proposed technological solutions provide environmental safety, energy efficiency and the possibility of applying dyeing technology in production processes. Developed dye technology can be used in the production of natural textiles with decorative and functional properties in demand in the light industry, including for the manufacture of clothing, accessories and interior textiles.

В статье представлены результаты исследования по разработке технологии крашения шерстяных материалов с использованием натуральных красителей. Повышение экологической и функциональной ценности текстильных материалов достигнуто за счёт применения природных пигментов растительного происхождения и эффективных вспомогательных веществ, способствующих прочному закреплению красителя на волокне. Рассмотрены современные подходы к интенсификации процессов крашения, включая физико- химические методы, позволяющие обеспечить высокую степень равномерности окрашивания, устойчивость цвета к внешним воздействиям и сохранение физико-механических свойств шерстяных тканей. Проведена оптимизация параметров крашения, концентрации красителей и модификаторов, температурно-временного режима обработки, кислотности среды. Исследованы качественные характеристики окрашенных образцов, включая интенсивность и стойкость цвета, равномерность крашения, а также влияние на тактильные свойства материала. Предложенные технологические решения обеспечивают экологическую безопасность, энергоэффективность и возможность применения технологии крашения в производственных процессах. Разработанная технология крашения может быть использована при производстве натурального текстиля с декоративными и функциональными свойствами, востребованными в легкой промышленности, в том числе для изготовления одежды, аксессуаров и интерьерного текстиля.

Мақалада табиғи бояғыштарды қолдана отырып, жүн материалдарын бояу технологиясын алу бойынша зерттеу нәтижелері келтірілген. Текстиль материалдарының экологиялық және функционалдық құндылығын арттыру үшін өсімдік тектес табиғи пигменттер және бояғыштың талшыққа берік бекітілуіне ықпал ететін тиімді қосалқы заттар қолданылды. Бояу процестерін жеделдетудің заманауи тәсілдері, соның ішінде бояудың тегістігін, түстердің сыртқы әсерлерге төзімділігін қамтамасыз ететін және жүн маталарының физикалық-механикалық қасиеттерін төмендетпейтін физика-химиялық әдістер қарастырылған. Бояғыштар мен модификаторлардың концентрациясы, өңдеудің температуралық-уақыттық режимі, ортаның қышқылдығы сияқты бояу параметрлерін оңтайландыру бойынша зерттеу жұмыстары жүргізілді. Түсті үлгілердің сапалық сипаттамалары, соның ішінде түс қарқындылығы мен беріктігі, бояудың тегістігі және материалдың тактильді қасиеттері зерттелді. Ұсынылған технологиялық шешімдер экологиялық қауіпсіз, энергияға үнемді бояу технологиясын өндірістік процестерде қолдану мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Әзірленген бояу технологиясы жеңіл өнеркәсіпте сұранысқа ие сәндік және функционалдық қасиеттері бар табиғи талшықтардың текстиль өндірісінде, яғни киім, аксессуарлар және интерьерлік текстиль бұйымдарын шығаруда қолданылуы мүмкін.