Өсімдік текті антимикробтық компоненттер Негізінде таңғыш материалдар әзірлеу

Abstract

Антимикробтық таңғыш материалдар жарақаттарды, жараларды емдеуде маңызды рөл атқарады. Олар микробтық асқынуды бақылап, созылмалы қабынудың алдын алады және терінің жылдам қалпына келуіне ықпал етеді. Мұндай материалдар созылмалы жараларды (мысалы, трофикалық жаралар, диабеттік табан жаралары), күйіктерді, жұқпалы хирургиялық жараларды асқыну қаупі жоғары инфекциядан қорғау мақсатында қолданылады. Таңғыш материалдарда табиғи заттарды антибактериалдық агенттер ретінде пайдалану белсенді түрде зерттелуде. Ғылыми зерттеулер прополис, бал, хитозан және эфир майлары сияқты заттардың тиімділігін растайды. Олар жұмсақ, әрі тұрақты биоцидтік қасиетке ие, жанама әсерлері жоқ.Зеттеу жұмысымызда екі түрлі құрамда өңделген дәкенің биоцидтік тұрақтылығын анықтау мақсатында материал үлгілері топырақ микрофлорасының әсеріне түсірілді. Микрофлораның әсеріне ұшыраған өңделмеген дәке материалдары көгеріп, шіри бастаған, ал табиғи биоцидтермен өңделген материалдар аса бұзылысқа ұшырамағаны байқалады. Соның ішінде жусан сығындысы мен хитозан негізіндегі құрамда өңделген материалдың биоцидтік тұрақтылығы жоғары екені дәлелденді. Өңделген материал талшықтарының морфологиялық өзгерісін анықтау үшін электрондық сканирлеуші микроскоптың көмегімен зерттеу жүргізілді. Талшықтың бетінде биоцидтік заттардың бөлшектері біртегіс орналасқаны байқалады. Өңдеуден кейінгі дәке материалдарының ауа өткізгіштік және сіңіргіштік қасиеттері де аса өзгеріске ұшырамаған. Зерттеу жұмысын Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрілігінің Ғылым комитеті қаржыландырған ( Грант № AP25794653).

Антимикробные перевязочные материалы играют важную роль в лечении инфицированных ран. Они помогают контролировать микробные осложнения, предотвращают развитие хронического воспаления и способствуют ускоренному восстановлению кожного покрова. Такие материалы применяются для защиты от инфекции при лечении хронических ран (например, трофических язв, диабетических язв стопы), ожогов и инфицированных послеоперационных ран, где существует высокий риск осложнений. В настоящее время активно исследуется возможность использования природных веществ в качестве антибактериальных агентов в перевязочных материалах. Научные данные подтверждают эффективность таких веществ, как прополис, мёд, хитозан и эфирные масла. Эти компоненты обладают мягким, но устойчивым биоцидным действием и не вызывают побочных эффектов. В рамках нашего исследования образцы марли, обработанные двумя различными составами, подвергались воздействию почвенной микрофлоры с целью определения биоцидной устойчивости. Необработанные образцы марли при воздействии микрофлоры начали плесневеть и разлагаться, тогда как материалы, обработанные натуральными биоцидами, показали меньшую степень разрушения. Особенно высокая биоцидная устойчивость была зафиксирована у образцов, обработанных составом на основе экстракта полыни и хитозана. Для оценки морфологических изменений волокон после обработки было проведено исследование с использованием сканирующего электронного микроскопа. На поверхности волокон наблюдалось равномерное распределение частиц биоцидных веществ. При этом воздухопроницаемость и впитывающая способность обработанных марлевых материалов остались без существенных изменений. Исследование финансировалось Комитетом науки Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан (Грант № AP25794653).

Antimicrobial dressing materials play an important role in the treatment of infected wounds. They help control microbial complications, prevent the development of chronic inflammation, and promote faster skin regeneration. Such materials are used to protect against infection in the treatment of chronic wounds (e.g., trophic ulcers, diabetic foot ulcers), burns, and infected postoperative wounds where there is a high risk of complications. Currently, the potential use of natural substances as antibacterial agents in dressing materials is being actively studied. Scientific data confirm the effectiveness of such substances as propolis, honey, chitosan, and essential oils. These components possess mild but persistent biocidal activity and do not cause side effects. As part of our research, gauze samples treated with two different formulations were exposed to soil microflora to determine the microbiological resistance coefficient. Untreated gauze samples, when exposed to microflora, began to mold and decompose, whereas materials treated with natural biocides showed significantly lower levels of degradation. Particularly high microbiological resistance was observed in samples treated with a formulation based on wormwood extract and chitosan. To assess the morphological changes in the fibers after treatment, a study using a scanning electron microscope was conducted. A uniform distribution of biocidal particles on the fiber surface was observed. At the same time, the air permeability and absorbency of the treated gauze materials remained largely unchanged. The research was funded by the Science Committee of the Ministry of Science and higher education of the Republic of the Kazakhstan (Grant No. AP25794653).