Бұл жұмыста аяқ киім өндірісі үшін тоқыма материалдарын қолдану мәселелері, механикалық
қасиеттері, олардың матаның құрылымымен және талшықтардың құрамымен байланысы зерттеліп,
математикалық моделі құрастырылды. Аяқ киім әрдайым қажетті тауар болғандықтан оған қажеттілік
тоқтамайды. Химия, былғары және тоқыма салаларында технологиялардың дамуымен аяқ киім өнеркәсібі
өзгеріске ұшырайды, бұл өндірілетін өнімдердің сапасын арттыру мәселесін өзекті етеді. Бүгінгі таңда
тоқыма материалдары барлық өндірілген аяқ киімнің 50%-ын құрайды, бұл олардың осы саладағы
маңыздылығын көрсетеді. Тоқыма материалдарының механикалық қасиеттері материалдың және
жасалған бұйымның маңызды көрсеткіштері болып табылады. Жұмыстың мақсаты – тоқыма
материалдарының механикалық қасиеттері мен алынған мәліметтерді жүйелеу, сонымен қатар тоқыма
бұйымдарының сапасын қамтамасыз ету үшін осы қасиеттерді бағалаудың маңыздылығын көрсету.
Механикалық сипаттамасы тозуға төзімділікті, тоқыма материалының беріктігін бағалауда өнімділік
көрсеткіштері үшін қажет. Тоқыма материалдарының механикалық және беттік қасиеттерін
анықтауға арналған әдістер кешені тоқыма сапасын және материалдың мақсатына сәйкестігін бағалауға
мүмкіндік береді. Жұмыста қасиеттерді анықтау әдістері және олардың тоқыма бұйымдарының сапасын
бағалаудағы рөлі талданып, материалдардың механикалық қасиеттерінің өзгеруіне ерекше назар
аударылады. Аяқ киімге арналған маталарға қойылатын негізгі талаптарының бірі – беріктік қасиеттері.
Таңдалынып алынған маталар үлгілерінің негіз және арқау бойынша беріктік қасиеттері анықталды.
Тоқыма материалдарының механикалық қасиеттері олардың функционалдығы мен қолдану салаларын
анықтайтын негізгі сипаттама болғандықтан зерттеу барысында материалдардың механикалық
қасиеттері көбінесе құрылымына, талшықтардың құрамына, сондай-ақ жұмыс жағдайларына
байланысты екендігі анықталды. Бұл факторлардың өзгеруі беріктік, созылу, қаттылық және т. б. сияқты
сипаттамалардың өзгеруіне әкеледі. Бұл қасиеттерді білу әр түрлі қолдану салаларына оңтайлы сәйкес
келетін берілген сипаттамалары бар тоқыма материалдарын жасауға мүмкіндік береді.
В данной работе изучены проблемы использования текстильных материалов для производства
обуви, механические свойства, их связь со структурой ткани и составом волокон, составленаматематическая модель. Поскольку обувь – это всегда необходимый товар, потребность в ней не
прекращается. С развитием технологий в химической, кожевенной и текстильных отраслях обувная
промышленность претерпевает изменения, что делает актуальной проблему повышения качества
производимой продукции. Сегодня текстиль составляет 50% всей производимой обуви, что
свидетельствует об его важности в этой области. Механические свойства текстильных материалов
являются важными показателями материала и изготовленного изделия. Цель работы –
систематизировать знания о механических свойствах текстильных материалов, их взаимосвязи со
структурой и составом, а также показать важность оценки этих свойств для обеспечения качества
тоқыманых изделий. Механические характеристики необходимы для показателей производительности
при оценке износостойкости, прочности текстильного материала. Комплекс методов определения
механических и поверхностных свойств текстильных материалов позволяет оценить качество текстиля
и соответствие материала назначению. В работе анализируются методы определения свойств и их роль
в оценке качества текстильных изделий, особое внимание уделяется изменению механических свойств
материалов. Одним из основных требований к тканям для обуви являются прочностные свойства.
Определены прочностные свойства отобранных образцов тканей по длине и ширине. Поскольку
механические свойства текстильных материалов являются основной характеристикой, определяющей их
функциональность и области применения, в ходе исследования было установлено, что механические
свойства материалов во многом зависят от структуры, состава волокон, а также условий эксплуатации.
Изменение этих факторов приводит к изменению таких характеристик, как прочность, растяжение,
жесткость и т. д. Знание этих свойств позволяет создавать текстильные материалы с заданными
характеристиками, которые оптимально подходят для различных областей применения
In this paper, the problems of using textile materials for the production of shoes, mechanical properties, their
relationship with the structure of the fabric and fiber composition are studied, a mathematical model is made up. Since
footwear is always a necessary commodity, the need for it does not stop. With the development of technology in the
chemical, leather and textile industries, the footwear industry is undergoing changes, which makes the problem of
improving the quality of manufactured products urgent. Today, textiles account for 50% of all footwear produced,
which indicates their importance in this field. Mechanical properties of textile materials are important indicators of
the material and the manufactured product. The aim of the work – systematize the knowledge of mechanical properties
of textile materials, their relationship with structure and composition, and show the importance of evaluating these
properties to ensure the quality of textile products. Mechanical characteristics are necessary for performance
indicators in the assessment of wear resistance, strength of textile material. A set of methods for determining the
mechanical and surface properties of textile materials allows you to assess the quality of textiles and compliance of
the material to the purpose. The paper analyzes the methods of determining properties and their role in assessing the
quality of textile products, with special attention to the change in mechanical properties of materials. One of the main
requirements to fabrics for footwear is strength properties. The strength properties of selected fabric samples in length
and width were determined. Since mechanical properties of textile materials are the main characteristic that
determines their functionality and application areas, the study found that the mechanical properties of materials
largely depend on the structure, fiber composition, and operating conditions. Changes in these factors result in
changes in characteristics such as strength, tensile strength, stiffness, etc. Knowledge of these properties makes it
possible to create textile materials with specified characteristics that are optimally suited for various applications.
