В статье рассматриваются вопросы воздействия опасных производственных факторов для разных подотраслей металлургической промышленности, воздействующие на металлурга в зависимости от условий труда. Рассмотрена классификация подотраслей черной металлургии. Выявлены основные проблемные зоны спецодежды, подвергающиеся наибольшему износу в процессе работы и в соответствии с видами поражений на рабочего, приведены основные требования к тканям при изготовлении специальной одежды. На основании тщательного изучения условий труда металлургов, в частности воздействия высоких температур, включая тепловое излучение, климатические факторы, открытое пламя, соприкосновение с раскалёнными поверхностями, а также воздействие искр и капель расплавленного металла и изучения характерных движений человека предложены новые предпосылки для определения рациональных художественно-конструкторских и технологических решений спецодежды. Эргономические требования при проектировании специальной одежды характеризуют сохранение теплового баланса пододежного пространства, обеспечение соответствия конструкции изделия форме тела человека как в статике, так и в динамике; удобство использования отдельных элементов изделия. Рассмотрев требования в системе «металлург – защитный костюм – внешняя среда», можно сформулировать наиболее значимые: костюм должен обеспечивать защиту от высоких температур, не должен иметь большой вес, костюм должен обеспечивать свободу движения рабочего. Представленные результаты проведённых исследований могут быть использованы для разработки и совершенствования средств индивидуальной защиты, оптимизации технологических процессов, а также улучшения условий труда металлургов, а именно для повышения их долговечности и обеспечения безопасности труда в металлургической промышленности, также могут быть применены для оптимизации производства и эксплуатации рабочей одежды.
Мақалада металлургия өнеркәсібінің әртүрлі салаларына жұмыс істейтін металлургке әсер ететін қауіпті өндірістік факторлар мәселелері қарастырылады, олар еңбек жағдайларына байланысты. Қара металлургия салаларының жіктелуі қарастырылған. Еңбек процесінде ең көп тозатын арнайы киімнің негізгі проблемалық аймақтары анықталып, жұмысшының зақымдану түрлеріне байланысты арнайы киімді жобалау кезінде материалдарға қойылатын негізгі талаптар келтірілген. Металлургтердің еңбек жағдайларын, атап айтқанда, жоғары температураның әсерін, яғни жылулық сәулелену, климаттық жағдайлар, ашық жалын, қыздырылған беттермен жанасу, ұшқындар мен балқытылған металл тамшыларын зерттеу және адамның тән қимылдарын зерттеу негізінде арнайы киімдерді рационалды түрде жасау үшін жаңа бастамалар ұсынылған. Арнайы киімді жобалауға қойылатын эргономикалық талаптар киім асты кеңістігінің жылулық тепе-теңдігін сақтауды сипаттайды, бұйымның конструкциясы адам денесінің пішініне статикалық және динамикалық түрде сәйкес келуін қамтамасыз етеді; өнімнің жеке элементтерін пайдаланудың қарапайымдылығы. «Металлург – қорғаныш костюмі – сыртқы орта» жүйесіндегі талаптарды қарастыра отырып, ең маңыздыларын тұжырымдауға болады: арнайы киім жоғары температурадан қорғауды қамтамасыз етуі керек, ауыр болмауы керек, костюм жұмысшының қозғалу еркіндігін қамтамасыз етуі керек. Зерттеу нәтижелері металлургия өнеркәсібіндегі еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жұмыс костюмдерінің беріктігін арттыру және жұмыс киімдерін өндіру мен пайдалану үрдісін оңтайландыру мақсатында қолданылуы мүмкін.
The article discusses the impact of hazardous production factors on metallurgists, depending on the working conditions, for different sub-sectors of the metallurgical industry. The classification of sub-sectors of ferrous metallurgy is examined. The main problematic areas of workwear, which experience the most wear during operation, are identified, and based on the types of injuries to workers, the main requirements for materials when designing special clothing are outlined. Based on a detailed analysis of the working conditions of metallurgists, namely the exposure to elevated temperatures in the form of: thermal radiation, climatic conditions, open flames, contact with hot surfaces, sparks, and splashes of molten metal, as well as the study of characteristic human movements, new prerequisites for determining rational artistic, design, and technological solutions for workwear are proposed. Ergonomic requirements for the design of special clothing characterize the preservation of the thermal balance of the under-garment space, ensuring that the design of the product matches the shape of the human body both statically and dynamically; ease of use of individual elements of the product. Having considered the requirements in the system "metallurgist - protective suit - external environment", we can formulate the most significant ones: special clothing must provide protection from high temperatures, must not be heavy, the suit must ensure freedom of movement of the worker. The presented research results can be used to improve work suits, increase their durability, and ensure labor safety in the metallurgical industry. They can also be applied to optimize the production and operation of workwear.
