Сравнительный анализ изменений молекулярной структуры кератина шерсти после окрашивания

Л.А. Мынбатырова, Р.Ш. Мирзамуратова; Л.А. Мыңбатырова, Р.Ш. Мирзамуратова; L.A. Myngbatyrova, R.SH. Mirzamuratova

dc.contributor.advisor	Мақалада табиғи және боялған жүннің құрылымдық өзгерістері Фурье-инфрақызыл спектроскопия әдісімен салыстырмалы талдауы ұсынылған. Зерттеу нысандары ретінде боялмаған ақ және қоңыр жүн үлгілері, сондай-ақ қызғылт және ақшыл-көк бояулармен боялған жүн қолданылды. Жұмыстың мақсаты бояу процесінің α-кератиннің соңғы құрылымына және дисульфидті байланыстардың жағдайына әсерін бағалау болды. Боялмаған үлгілер үшін кератиннің α-спиральды конформациясы сақталғаны анықталды, бұл Amide I жолағының 1631–1643 см−1 аралығында орналасуымен және 528–561 см−1 аймағындағы тұрақты S–S байланыстарының болуымен расталды. Ақ және қоңыр жүн арасында айтарлықтай айырмашылықтар анықталған жоқ. Бояудан кейін Amide I жолағының 1625,99 см−1-ге дейін ығысуы байқалады, бұл кератин құрылымының ішінара өзгергенін көрсетеді. Сонымен қатар, қызғылт бояу орташа әсер етсе, ал ақшыл-көк бояу айқын құрылымдық өзгерістерге әкеледі, бұл дисульфидтік байланыстардың тотығуымен және 1055 см−1-де сульфон қышқылының жолағының пайда болуымен қатар жүреді. Зерттеу нәтижелері бояудың химиялық табиғаты кератин матрицасының деградация дәрежесін анықтайтынын растайды. Фурье-ИК спектроскопия әдісі технологиялық өңдеу кезінде жүн талшықтарының құрылымдық тұтастығын бақылау үшін ұсынылуы мүмкін.	kaz
dc.contributor.advisor	The article presents a comparative analysis of structural changes in natural and dyed wool using Fourier- transform infrared spectroscopy (FTIR). The study objects included samples of undyed white and brown wool, as well as wool dyed with pink and pale blue dyes. The aim of the work was to evaluate the effect of the dyeing process on the secondary structure of α-keratin and the state of disulfide bonds. It was found that the undyed samples are characterized by a preserved α-helical conformation of keratin, which is confirmed by the position of the Amide I band in the range of 1631–1643 cm−1 and the presence of stable S–S bonds in the region of 528– 561 cm−1. No significant differences were found between white and brown wool. After dyeing, a shift of the Amide I band to 1625.99 cm−1 is observed, indicating a partial change in the keratin structure. In this case, the pink dye has a moderate effect, while the pale blue dye causes pronounced structural changes, accompanied by oxid ation of disulfide bonds and the appearance of a sulfonic acid band at 1055 cm−1. The research results confirm that the chemical nature of the dye determines the degree of degradation of the keratin matrix. The FTIR spectroscopy method can be recommended for monitoring the structural integrity of wool fibers during technological processing.	eng
dc.contributor.author	Л.А. Мынбатырова, Р.Ш. Мирзамуратова
dc.contributor.author	Л.А. Мыңбатырова, Р.Ш. Мирзамуратова
dc.contributor.author	L.A. Myngbatyrova, R.SH. Mirzamuratova
dc.date.accessioned	2026-10-16T10:11:08Z
dc.date.available	2026-10-16T10:11:08Z
dc.date.issued	2026
dc.identifier.citation	Вестник Алматинского технологического университета	ru_RU
dc.identifier.uri	http://hdl.handle.net/123456789/2753
dc.description.abstract	В статье представлен сравнительный анализ структурных изменений натуральной и окрашенной шерсти методом инфракрасной Фурье-спектроскопии. В качестве объектов исследования использованы образцы неокрашенной белой и коричневой шерсти, а также шерсть, окрашенная розовым и бледно- голубым красителями. Целью работы являлась оценка влияния процесса окрашивания на вторичную структуру α-кератина и состояние дисульфидных связей. Установлено, что для неокрашенных образцов характерна сохранённая α-спиральная конформация кератина, что подтверждается положением полосы Amide I в диапазоне 1631–1643 см−1 и наличием устойчивых S–S связей в области 528–561 см−1. Существенных различий между белой и коричневой шерстью не выявлено. После окрашивания наблюдается смещение полосы Amide I до 1625,99 см−1, что свидетельствует о частичном изменении кератиновой структуры. При этом розовый краситель оказывает умеренное воздействие, тогда как бледно-голубой вызывает выраженные структурные изменения, сопровождающиеся окислением дисульфидных связей и появлением полосы сульфоновой кислоты при 1055 см−1. Результаты исследования подтверждают, что химическая природа красителя определяет степень деградации кератиновой матрицы. Метод ИК-Фурье спектроскопии может быть рекомендован для контроля структурной целостности шерстяных волокон при технологической обработке.	ru_RU
dc.language.iso	other	ru_RU
dc.publisher	Алматинский Технологический Университет	ru_RU
dc.relation.ispartofseries	;2026 №3
dc.subject	шерстяные волокна, окрашенная шерсть, неокрашенная шерсть, кератин, структура шерсти, ИК-спектроскопия.	ru_RU
dc.subject	жүн талшықтары, боялған жүн, боялмаған жүн, кератин, жүн құрылымы, ИҚ спектроскопиясы.	ru_RU
dc.subject	wool fibers, dyed wool, undyed wool, keratin, wool structure, FTIR spectroscopy.	ru_RU
dc.title	Сравнительный анализ изменений молекулярной структуры кератина шерсти после окрашивания	ru_RU
dc.title.alternative	Жүн кератинінің молекулярлық құрылымының бояудан кейінгі өзгерістеріне салыстырмалы талдау	ru_RU
dc.title.alternative	Comparative analysis of changes in the molecular structure of wool keratin after dyeing	ru_RU
dc.type	Article	ru_RU