В статье проведено исследование физико-химических показателей каныги крупного рогатого скота
после сушки. В настоящее время одной из основных проблем в Казахстане является переработка
вторичного сырья. Дело в том, что в стране практически отсутствует переработка вторичного мясного
сырья, в том числе каныги. Цель исследования — провести физико-химический анализ каныги крупного
рогатого скота и изучить возможность переработки. По итогам исследования открываются возможности
использования каныги крупного рогатого скота. В ходе исследования влажность каныги крупного рогатого
скота была снижена до 7,9%, определены физико-химические показатели: первоначальная влажность,
гигроскопическая влажность, общая влажность, содержание сухих веществ, зольность, содержание сахара,
безазотные экстрактивные вещества, содержание клетчатки, жира, белка, а также объём минеральных
веществ и витаминов. В результате исследования общая влажность составила 7,90%, содержание сухого
вещества — 92,10%. В каныге крупного рогатого скота определено содержание белка — 3,59%, жира —
0,10%, клетчатки — 36,93%, безазотных экстрактивных веществ (АЭЗ) — 42,22%, сахара — 0,67% и золы
— 9,26%. По содержанию витаминов определены витамины Е (22,13%), В1 (0,024%), В2 (0,03%), В3 (0,094%),
В5 (0,051%), В6 (0,017%). По содержанию минеральных веществ наибольшее количество обнаружено в калии
(К) — 208,96 мг/100 г, затем фосфор (Р) — 118,61 мг/100 г, кальций (Ca) — 103,25 мг/100 г, магний (Mg) —
24,18 мг/100 г, железо (Fe) — 8,79 мг/100 г, медь (Cu) — 3,71 мг/100 г, цинк (Zn) — 3,16 мг/100 г. Результаты
исследования показали, что каныга крупного рогатого скота обладает высокой зольностью, богата
клетчаткой, безазотистыми экстрактивными веществами, минеральными веществами и витаминами,
что делает её ценным сырьём для переработки. Таким образом, переработка каныги крупного рогатого
скота в Казахстане может внести значительный вклад в решение проблемы утилизации отходов,
одновременно создавая продукцию с высокой добавленной стоимостью и снижая экологическое воздействие.
The article presents a study of the physico-chemical parameters of cattle rumen content after drying. Currently,
one of the main issues in Kazakhstan is the processing of secondary raw materials. The country has almost no
processing of secondary meat raw materials, and this process has not yet been organized. The aim of the research is
to conduct a physico-chemical analysis of cattle rumen content and to explore the possibilities of its processing. The
results of the study revealed that the processing of cattle rumen content is feasible. During the study, the moisture
content of the cattle rumen mass was reduced to 7.9%, and its physico-chemical parameters were determined, including
initial moisture, hygroscopic moisture, total moisture, dry matter content, ash, sugar, non-nitrogenous extractive
substances (NES), fiber, fat, protein content, as well as the volume of minerals and vitamins. The study results showed
that the total moisture content was 7.90%, and the dry matter content was 92.10%. Additionally, the composition of
cattle rumen content was found to contain: protein — 3.59%, fat — 0.10%, fiber — 36.93%, NES — 42.22%, sugar
— 0.67%, and ash — 9.26%. The vitamin content analysis revealed the presence of vitamin E (22.13%), vitamin B1
(0.024%), vitamin B2 (0.03%), vitamin B3 (0.094%), vitamin B5 (0.051%), and vitamin B6 (0.017%). Among the
mineral elements, the highest concentration was found in potassium (K) — 208.96 mg/100 g, followed by phosphorus
(P) — 118.61 mg/100 g, calcium (Ca) — 103.25 mg/100 g, magnesium (Mg) — 24.18 mg/100 g, iron (Fe) — 8.79
mg/100 g, copper (Cu) — 3.71 mg/100 g, and zinc (Zn) — 3.16 mg/100 g. The results showed that cattle rumen content
has a high ash content, is rich in fiber, NES, minerals, vitamins, and has significant potential for processing. Thus,the processing of cattle offal in Kazakhstan can make a significant contribution to solving the waste disposal problem,
while simultaneously creating high-value-added products and reducing environmental impact.
Мақалада ірі қара малдың қарынындағы массаның (каныга) кептіруден кейінгі физика-химиялық
көрсеткіштеріне зерттеу жүргізілген. Қазіргі уақытта Қазақстанда негізгі мәселенің бірі осы қайталама
шикізаттарды қайта өңдеу болып отыр. Себебі елімізде қайталама ет шикізатын, соның ішінде, ірі қара
малдың қарынындағы массаны қайта өңдеу іс жүзінде жоқ. Зерттеу мақсаты – ірі қара малдың
қарынындағы массаға физика-химиялық талдау жүргізу және қайта өңдеу мүмкіндігін зерттеу. Зерттеу
қорытындысы нәтижесінде ірі қара малдың қарынындағы массаны қайта өңдеу мүмкіндігіне жол
ашылады. Зерттеу барысында ірі қара мал қарынындағы массаның ылғалдылығы 7,9% дейін түсіріліп, оның
физика-химиялық көрсеткіштері бастапқы ылғалдылық, гигроскопиялық ылғалдық, жалпы ылғалдылығы,
құрғақ заттар мөлшері, күлділік, қант, азотсыз экстрактивті заттар, талшық, май, ақуыз мөлшері және
минералды заттар мен дәрумендер көлемі анықталды. Зерттеу нәтижесінде, жалпы ылғалдылық - 7,90%,
құрғақ заттар мөлшері - 92,10% құрады. Ірі қара малдың қарынындағы масса құрамында ақуыз - 3,59%, май
- 0,10%, талшық - 36,93%, азотсыз экстрактивті заттар (АЭЗ) - 42,22%, қант - 0,67% және күлділігі - 9,26%
мөлшерде анықталды. Дәрумендердің мөлшері бойынша Е дәрумені (22,13%), В1 (0,024%), В2 (0,03%), В3
(0,094%), В5(0,051%), В6(0,017%) дәрумендері анықталды. Минералды заттар құрамы бойынша, ең көп
мөлшерде анықталаған минералды элемент – калий (К) – 208,96мг/100г, одан кейінгі орындарда – фосфор (Р)
– 118,61 мг/100г, кальций (Ca) – 103,25мг/100г және 24,18мг/100г – магний (Mg), 8,79мг/100г – темір (Fe),
3,71мг/100г – мыс (Cu), 3,16 мг/100г – мырыш (Zn) мөлшері анықталды. Зерттеу нәтижесі ірі қара малдың
қарынындағы массаның күлділігі жоғары, талшыққа, азотсыз экстрактивті заттар, минералды заттар
мен дәрумендерге бай екендігі және оның осы қасиеттері оны құнды қайта өңдеу шикізаты ретінде
пайдалануға мүмкіндік беретіні белгілі болды. Осылайша, ірі қара малдың қарынындағы массаны қайта
өңдеу Қазақстанда қосымша құны жоғары өнім шығара отырып, ет өнеркәсібі қалдығын кәдеге жарату
мәселесін шешуге және экологияға теріс әсерін азайтуға елеулі үлес қоса алады.
