Қазақстандағы жануар майларының тұрмыстық қолданысы және технологиялық әлеуеті: мәдени және практикалық аспектілері

М.Р. Сыздық, Н.А. Нурсеитова; Е.Ж. Масанов, М. Серікқызы; А.Ғ. Төлеген, Қ.Ж. Сыман; Н.Н. Ахметсадыков

dc.contributor.advisor	В статье рассмотрены особенности применения распространенных в Казахстане животных жиров в бытовой, пищевой, народной практике и косметическом направлении. Цель исследования- оценить потребительские взгляды на жиры животного происхождения, сохранение традиционных знаний и их практическое значение как природного продукта. В качестве информационной базы использованы результаты онлайн-опроса 311 респондентов из разных регионов Казахстана состоял из 18 вопросов и был направлен на определение частоты, типов, целей использования животных масел, семейных традиций, народной практики и уровня восприятия как натурального продукта. Результаты показали, что хвостовой жир и конский жир являются наиболее популярными и часто используемыми животными жирами среди населения. Доля использования курдючного жира составила 73,6%, конского жира-50,2%, а животного жира в кулинарных целях-71,1%. При этом значительная часть респондентов указала, что животные жиры используются в народной практике. Хотя уровень использования в косметических целях был низким, было замечено, что существует интерес к продуктам, приготовленным из животных жиров. Полученные результаты подчеркивают место животных жиров в традиционной пищевой культуре, сохранение в бытовой практике и необходимость дальнейших исследований в качестве местного природного сырья.	ru
dc.contributor.advisor	The article considered the features of the use of animal fats, common in Kazakhstan, in the domestic, food, folk practice and cosmetic directions. The purpose of the study is to assess consumer attitudes towards fats of animal origin, the preservation of traditional knowledge and their practical significance as a natural product. The results of an online survey of 311 respondents from different regions of Kazakhstan were used as an information base. The survey consisted of 18 questions and was aimed at determining the frequency, types, goals of using animal fats, family traditions, folk practices and the level of perception as a natural product. According to the results, it was found that tail fat and horse fat are the most popular and commonly used animal fats among the population. The share of the use of tail fat was 73.6%, the share of the use of horse fat was 50.2%, and the share of the use of animal fats for culinary purposes was 71.1%. At the same time, a significant part of the respondents indicated the use of animal fats in folk practice. Although the level of use for cosmetic purposes is low, it has been observed that there is interest in products made from animal fats. The results obtained indicate the place of animal fats in traditional food culture, preservation in domestic practice and the need for further research as local natural raw materials.	eng
dc.contributor.author	М.Р. Сыздық, Н.А. Нурсеитова
dc.contributor.author	Е.Ж. Масанов, М. Серікқызы
dc.contributor.author	А.Ғ. Төлеген, Қ.Ж. Сыман
dc.contributor.author	Н.Н. Ахметсадыков
dc.date.accessioned	2026-10-16T09:26:41Z
dc.date.available	2026-10-16T09:26:41Z
dc.date.issued	2026
dc.identifier.citation	Вестник Алматинского технологического университета	ru_RU
dc.identifier.uri	http://hdl.handle.net/123456789/2747
dc.description.abstract	Мақалада Қазақстанда кең таралған жануар майларын тұрмыстық, тағамдық, халықтық тәжірибе және косметикалық бағытта қолдану ерекшеліктері қарастырылды. Зерттеудің мақсаты – жануар текті майларға қатысты тұтынушылық көзқарастарды, дәстүрлі білімнің сақталуын және олардың табиғи өнім ретіндегі практикалық маңызын бағалау. Ақпараттық база ретінде Қазақстанның әртүрлі аймақтарынан қатысқан 311 респонденттің онлайн-сауалнама нәтижелері пайдаланылды. Сауалнама 18 сұрақтан тұрды және жануар майларын қолдану жиілігін, түрлерін, мақсаттарын, отбасылық дәстүрлерді, халықтық тәжірибені және табиғи өнім ретінде қабылдау деңгейін анықтауға бағытталды. Нәтижелер бойынша құйрық майы мен жылқы майы халық арасында ең танымал әрі жиі қолданылатын жануар майлары екені анықталды. Құйрық майын қолдану үлесі 73,6%, жылқы майын қолдану үлесі 50,2%, ал жануар майларын аспаздық мақсатта қолдану үлесі 71,1% құрады. Сонымен қатар респонденттердің едәуір бөлігі жануар майларын халықтық тәжірибеде қолданатынын көрсетті. Косметикалық мақсатта қолдану деңгейі төмен болғанымен, жануар майларынан дайындалған өнімдерге қатысты қызығушылықтың бар екені байқалды. Алынған нәтижелер жануар майларының дәстүрлі тағам мәдениетіндегі орнын, тұрмыстық тәжірибедегі сақталуын және жергілікті табиғи шикізат ретінде әрі қарай зерттеу қажеттілігін көрсетеді.	ru_RU
dc.language.iso	other	ru_RU
dc.publisher	Алматинский Технологический Университет	ru_RU
dc.relation.ispartofseries	;2026 №3
dc.subject	жануар майлары, тағамдық әдеттер, аспаздық қолдану, дәстүрлі тағам мәдениеті, халықтық медицина, косметикалық қолдану.	ru_RU
dc.subject	животные жиры, пищевые привычки; кулинарное применение, традиционная культура питания, народная медицина, косметическое применение.	ru_RU
dc.subject	animal fats, dietary habits, culinary use, traditional food culture, folk medicine, cosmetic use.	ru_RU
dc.title	Қазақстандағы жануар майларының тұрмыстық қолданысы және технологиялық әлеуеті: мәдени және практикалық аспектілері	ru_RU
dc.title.alternative	Бытовое применение и технологический потенциал животных жиров в казахстане: культурные и практические аспекты	ru_RU
dc.title.alternative	Domestic use and technological potential of animal fats in kazakhstan: cultural and practical aspects	ru_RU
dc.type	Article	ru_RU