Modern food systems face increasing pressure to support sustainable and healthy diets, which has renewed
interest in nutrient-rich and climate-resilient crops such as millet. Despite its nutritional and functional potential,
millet remains underutilised in contemporary diets. This study aimed to assess consumer awareness of and attitudes
toward millet, willingness to incorporate it into the diet, and factors associated with its acceptance. A quantitative
cross-sectional online survey was conducted among 270 respondents in Kazakhstan using a multilingual questionnaire
in Kazakh, Russian, and English. The data were analysed using descriptive statistics. The results showed that 67.0%
of respondents always checked product ingredients, indicating considerable attention to food composition, while more
than 80% regularly consumed cereal products. At the same time, millet remained comparatively underutilised despite
generally favourable attitudes toward it: more than 70% of respondents rated millet between 8 and 10 points. In
addition, 61.1% preferred beverages containing fruit, cereal, or berry ingredients, suggesting openness to diversified
product formulations. The findings reveal a gap between positive consumer attitudes toward millet and its actual
integration into everyday diets. This suggests that nutritional awareness alone may not be sufficient to encourage
regular consumption. Sensory appeal, product familiarity, direct tasting experience, clear product information, and
availability may play an important role in supporting consumer acceptance. The findings provide practical guidance
for the development and promotion of millet-based products adapted to contemporary healthy eating practices.
Современные продовольственные системы испытывают возрастающее давление, связанное с необходимостью обеспечения устойчивого и здорового питания, что вновь усиливает интерес к питательно ценным и устойчивым к климатическим изменениям культурам, таким как просо. Несмотря свой пищевой и функциональный потенциал, просо по-прежнему недостаточно широко представлено в современном рационе. Целью данного исследования являлась оценка осведомлённости потребителей о просе
и их отношения к нему, готовности включать его в рацион, а также факторов, связанных с готовностью потребителей выбирать и употреблять продукты на его основе. Количественный поперечный онлайн- опрос был проведён среди 270 респондентов в Казахстане с использованием многоязычной анкеты на
казахском, русском и английском языках. Данные были проанализированы с применением методов
описательной статистики. Результаты показали, что 67,0% респондентов всегда обращают внимание на
состав продуктов, что свидетельствует о значительном внимании к составу пищевых продуктов, тогда
как более 80% регулярно потребляют зерновые продукты. В то же время просо по-прежнему сравнительно
редко включается в повседневный рацион, хотя его восприятие респондентами преимущественно
положительное: более 70% участников оценили просо на 8–10 баллов. Кроме того, 61,1% участников
предпочли напитки с фруктовыми, зерновыми или ягодными добавками, что указывает на открытость
потребителей к более разнообразным продуктовым рецептурам. Полученные результаты выявили разрыв
между положительным отношением потребителей к просу и его фактическим включением в повсе-
дневный рацион. Это свидетельствует о том, что одной лишь осведомлённости о пищевой ценности
может быть недостаточно для формирования регулярного потребления. Сенсорная привлекательность,
знакомство с продуктом, непосредственный опыт дегустации, понятная информация о продукте и его
доступность могут играть важную роль в формировании готовности потребителей включать просо и
продукты на его основе в рацион. Полученные данные имеют практическое значение для разработки и
продвижения продуктов на основе проса, адаптированных к современным принципам здорового питания.
Қазіргі азық-түлік жүйелерінде тұрақты және салауатты тамақтануды қамтамасыз ету
қажеттілігі тары сияқты тағамдық құндылығы жоғары және климаттық өзгерістерге төзімді
дақылдарға деген қызығушылықты арттыруда. Тағамдық және функционалдық әлеуетіне қарамастан,
тары қазіргі рационда әлі де жеткілікті деңгейде қолданылмайды. Зерттеудің мақсаты тұтынушылардың
тары туралы хабардарлығын, оған деген көзқарасын, оны рационға енгізуге дайындығын және тары
негізіндегі өнімдерді таңдауға байланысты факторларды бағалау болды. Қазақстанда 270 респонденттің
қатысуымен қазақ, орыс және ағылшын тілдеріндегі көптілді сауалнама негізінде сандық көлденең онлайн-
зерттеу жүргізілді. Деректер сипаттамалық статистика әдістерімен талданды. Нәтижелер
респонденттердің 67,0%-ы тағам өнімдерінің құрамына үнемі назар аударатынын, ал 80%-дан астамы
дәнді дақылдардан жасалған өнімдерді тұрақты тұтынатынын көрсетті. Сонымен қатар тарыға деген
жалпы көзқарас оң болғанымен, оның күнделікті рационда тұтынылу деңгейі салыстырмалы түрде төмен
болып қалуда: респонденттердің 70%-дан астамы тарыны 8–10 балл аралығында бағалаған.
Қатысушылардың 61,1%-ы жеміс, дәнді дақыл немесе жидек қоспалары бар сусындарды таңдаған. Зерттеу
нәтижелері тұтынушылардың тарыға деген оң көзқарасы мен оны күнделікті рационда нақты тұтыну
деңгейі арасында алшақтық бар екенін көрсетті. Бұл тағамдық құндылық туралы хабардарлықтың өзі
тұрақты тұтынуды қалыптастыру үшін жеткіліксіз болуы мүмкін екенін көрсетеді. Өнімнің сенсорлық
тартымдылығы, онымен таныстық, дегустациялық тәжірибе, өнім туралы түсінікті ақпарат және
қолжетімділік тары мен тары негізіндегі өнімдерді рационға енгізуге дайындыққа ықпал етуі мүмкін.
Алынған нәтижелер салауатты тамақтану қағидаттарына сәйкес тары негізіндегі өнімдерді әзірлеу және
ілгерілету үшін практикалық маңызға ие.
